Radio Katanga: Geschiedenis

ONTSTAAN
In de lente van 1982, op één van de vele terrasjes van de Aalsterse Grote Markt, komen enkele jonge muziekliefhebbers op het idee om zelf een radio-station te beginnen. Het is de tijd van de eerste (illegale) vrije radio's, en ook zij voelen de microbe kriebelen om de ether in te gaan. Aangezien hun soort "alternatieve" muziek niet of nauwelijks aan bod komt op de nationale zenders, noch op de eerste vrije radio's, besluiten ze een alternatieve radio op te starten. De Brusselse radio "FM Brussel", met Aalstenaar Cas Van Der Taelen, is hun voorbeeld.
Een nieuw radiostation heeft natuurlijk ook een naam nodig. Al vlug wordt duidelijk dat iedereen het er mee eens is, dat het soort radio dat ze voor ogen hebben, een origineler naam verdient dan al die Veronica's, Maëva's en Mi-Amigo's die overal in Vlaanderen als paddestoelen uit de grond schieten. Na lang pallaveren -uiteraard tussen pot en pint- over een vijftal namen op een bierviltje, wordt uiteindelijk geopteerd voor "Radio KATANGA".
Een knipoogje naar ons koloniale verleden, of een associatie met de wereldmuziek? Misschien, maar vooral de muzikale klank van het woord "Katanga" geeft de doorslag.

In juli 1982 worden de statuten van de vzw Radio Katanga gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad. Dan rest er alleen nog het vinden van een geschikte locatie, en het op de kop tikken van de nodige apparatuur. Het radio-station bestaat nu officieel, maar zal zich van zodra de uitzendingen beginnen toch nog in de illegaliteit begeven, aangezien het bevoegde ministerie de vrije radio's niet wil erkennen, maar integendeel probeert om ze opnieuw uit de ether te halen via talloze inbeslagnames van apparatuur. Gelukkig zal later blijken dat Radio Katanga dit lot wordt bespaard.

De oprichters doen elk een serieuze duit in het zakje, en al snel is alles ter beschikking wat nodig is om uit te zenden. Als locatie wordt gekozen voor een leegstaande ruimte boven café "In De Gele Limonade", De Ridderstraat 68 te Aalst, een jongerencafé uitgebaat door een socio-kulturele vzw, waarvan ook enkele van de oprichters van de radio deel uitmaken.

In september 1982 gaat de eerste uitzending op antenne, op FM 100.6 MHz. Daarmee wordt het startsein gegeven voor een bewogen geschiedenis, die wordt gekenmerkt door heel wat verhuizingen; zowel de locatie als de frequentie waarop wordt uitgezonden, zullen in de loop der jaren immers nog meermaals wijzigen. In de begindagen wordt er elke dag uitgezonden, behalve op dinsdag.

 

VERHUIS #1
In oktober 1982 -amper een maand in de ether- moet al een eerste keer worden verhuisd. Bij de brandweer heeft men immers klachten over Radio Katanga. De brandweerkazerne bevindt zich op amper 100 m van de studio, en geregeld is Radio Katanga er perfect te ontvangen ... via de boordradio van de brandweerwagens! Niet echt bevorderlijk voor de werking van de hulpdiensten, en dus moet Radio Katanga opkrassen. Gelukkig is de uitbater van café "De Cactus" op de Grote Markt bereid om een lokaal ter beschikking te stellen.

Aangezien de ontvangst, mede door de komst van nog meer nieuwe zenders, verre van ideaal is, wordt meteen ook veranderd van frequentie, tenslotte is dat maar aan het knopje van de zender te draaien: voortaan is Radio Katanga te ontvangen op 101.6 MHz. Vanaf nu wordt er 5 dagen per week uitgezonden, enkel op dinsdag en donderdag zijn er geen uitzendingen.

Halfweg jaren '80 begint ook de overheid te beseffen dat de vrije radio's er zijn om te blijven, en dat men ze beter een wettelijk kader kan aanbieden i.p.v. ze te bestrijden. Er wordt o.a. gezorgd voor een frequentieplan, een vast toegelaten uitzendvermogen van 100W, en kontrole op de zendapparatuur, die conform allerlei normen en regels moet zijn. Alle bestaande radio's krijgen een voorlopige uitzendvergunning.

 

VERHUIS #2
Ook Radio Katanga schaft zich een storingvrije nieuwe zender aan, die volledig overeenstemt met de normen opgelegd door de overheid. Hierdoor krijgt men de kans om terug te keren naar de heimat: in september 1986 wordt opnieuw verhuisd, terug naar café "In De Gele Limonade".

Door het uitbreiden van de BRT-zender "Studio Brussel" naar meerdere frequenties over heel Vlaanderen, moet ook op de FM-band nog eens verhuisd worden. Er wordt op de zender een nieuwe, nu officieel toegekende, frequentie ingesteld: 107.8 MHz. Net op het moment dat men de nieuwe apparatuur wil installeren, valt de politie de lokalen binnen, om de zendinstallatie te keuren. Zonder veel problemen mogen ze terug vertrekken met de oude apparatuur, de nieuwe wordt aangesloten, en Radio Katanga is opnieuw in de ether.

Radio Katanga zit dus voortaan op 107.8 MHz, een frequentie die bovendien moet gedeeld worden met een ander (commercieel) radio-station. Radio Katanga zendt voortaan op weekdagen uit vanaf 13u00 (behalve op dinsdag en donderdag) en in het weekend vanaf 10u00, telkens tot middernacht; de andere uren worden ingenomen door Radio Belfort.

Zo'n frequentiedeling is uiteraard verre van ideaal, en af en toe loopt het zelfs mis : als één van beide radio's zijn zender niet tijdig stillegt wanneer de andere begint uit te zenden, ontstaat immers een kakafonie van jewelste. Enkele jaren later, in april 1990, krijgen Belfort en Katanga dan elk een eigen frequentie. Radio Katanga is vanaf dan te ontvangen via 103.3 MHz, met behoud van de beperkte uitzenduren. De andere uren gaan naar Radio Liars, die echter nooit gebruik maakt van deze mogelijkheid.

Radio Katanga vraagt en krijgt dan ook zendtijduitbreiding. Vanaf februari 1992 zendt Katanga dagelijks uit: op weekdagen vanaf 13u00, in het weekend vanaf 10u00, telkens tot middernacht.

 

VERHUIS #3
Nog datzelfde jaar moet opnieuw verhuisd worden! Kerstmis 1992 zal immers het (legendarische) laatste weekend worden van "De Gele Limonade", en Radio Katanga kan dus opnieuw op zoek naar een geschikte locatie. Die wordt vrij snel gevonden, binnen dezelfde straat. Het onafhankelijke kultureel Centrum Netwerk heeft er net enkele ruimtes bijgekregen, en stelt één ervan ter beschikking van Radio Katanga. Met man en macht wordt de kale ruimte in een 19de-eeuws werkmanshuisje omgetoverd tot een eenvoudige radio-studio, die in december 1992 in gebruik wordt genomen.

In 1995 stellen enkele ex-leden van Radio Katanga, die inmiddels actief zijn in de vzw "Telesfeer", voor om de voormiddagen op te vullen met een eigen radio-station op dezelfde frequentie. De Vlaamse overheid is intussen begonnen met het herbekijken van het frequentieplan, met de bedoeling tegen 1999 een volledig nieuw beleid te gaan voeren tov de vrije radio's. Er worden intussen geen nieuwe vergunningen meer toegekend, en dus worden de plannen licht gewijzigd. Radio Katanga vraagt en krijgt zendtijduitbreiding (weekdagen vanaf 06u00, weekend vanaf 08u00), en het is vzw Telesfeer die in juli 1995, als onderdeel van de programmatie van Radio Katanga, begint met "Radio Shaba", enige tijd later omgetoverd tot "De Radiokrant", een ochtendvullend programma met non-stop oldies en doorlopend nieuwsberichten, kulturele en sociale info enz....

 

VERHUIS #4
Eind 1996 wordt definitief bevestigd wat al een tijdje links en rechts werd beweerd: Centrum Netwerk moet op zoek naar een andere locatie, en dus mag ook Radio Katanga weer beginnen uitkijken naar een nieuw onderkomen.

Aangezien Netwerk nog minstens tot halfweg 1997 mag blijven, kan Radio Katanga rustig de tijd nemen om een geschikte locatie te vinden. Liefst deze keer één waar er minder last is van hoge gebouwen in de buurt, want zoiets is de laatste jaren nefast gebleken voor de ontvangst in sommige delen van het zendgebied van 8 km. Uiteindelijk wordt geopteerd voor Centrum De Nieuwbeek, Nieuwbeekstraat 35 te Aalst. Radio Katanga kan er terecht tegen dezelfde voorwaarden als bij Centrum Netwerk: er wordt gratis een lokaal ter beschikking gesteld, maar alle andere kosten (inrichting, electriciteit,...) zijn uiteraard voor de vzw Radio Katanga. Tegen april 1997, enkele maanden later dan eerst gepland, is de verhuis een feit.

Net als de vorige keren loopt het ook nu mis met het tijdschema van de verhuis. Door vertragingen bij het ontmantelen van de antenne, en het ontbreken van enkele belangrijke elementen bij de wederopbouw, wordt al snel duidelijk dat de termijn van twee dagen zonder uitzenden niet zal gehaald worden. Uiteindelijk is Radio Katanga een volle week uit de ether, de eerste uitzending vanuit de nieuwe studio komt er op zondag 25 april 1997.

Uit de reakties van de luisteraars en de controles die enkele leden zelf uitvoeren, blijkt dat de nieuwe locatie inderdaad de ontvangst ten goede komt. Radio Katanga is quasi storingvrij te ontvangen in een straal van 8 km rond de studio, wat in de praktijk neerkomt op het volledige grondgebied van de stad Aalst en haar deelgemeenten, plus grote delen van Denderleeuw, Erpe-Mere, Haaltert, Lebbeke en Lede.

 

1998
Ondertussen komt er schot in de plannen van de Vlaamse regering voor een nieuw frequentieplan en nieuwe vergunningen voor een periode van 9 jaar. In februari 1998 is het dossier van Radio Katanga afgewerkt en wordt het overgemaakt aan de betrokken overheidsdiensten. En dan begint het lange wachten, want het zal minstens een jaar duren eer er definitieve zekerheid is over het krijgen van een nieuwe vergunning. Er dreigen immers zowat 1/3 van de Vlaamse vrije radio's te moeten verdwijnen, om de overblijvende een volwaardige ontvangst binnen hun zendgebied te kunnen garanderen. Afwachten is de boodschap.

In maart 1998 kondigt vzw Telesfeer aan te willen stoppen met "De Radiokrant". Na overleg tussen beide vzw's besluit Radio Katanga om voortaan zelf, met de assistentie van een paar medewerkers van vzw Telesfeer, het succesvolle ochtendprogramma verder te zetten.

Begin september 1998 gaat Radio Katanga op het internet. Na maandenlang zoeken, proberen en veel herbeginnen, raakt eindelijk een eerste, voorlopige versie van een website klaar voor lancering in hyper-space. Dit zou een eerste stap moeten zijn naar nog meer interaktie met de luisteraar. Voor de toekomst wordt al volop gedacht aan het op het net zetten van een aantal programma's en een nieuw programma dat volledig door de luisteraar wordt samengesteld via internet, maar dat is uiteraard nog toekomstmuziek, voorlopig is Radio Katanga enkel te beluisteren via 103.3 MHz en virtueel te bereiken voor al je commentaar via ons gewone e-mail adres: info(at)katanga.be

Door geruzie met de Franstaligen, raakt het nieuwe frequentieplan van de Vlaamse regering niet tijdig klaar. In november 1998 blijkt dat de huidige vergunningen zullen verlengd worden tot eind 2001. Daarna zal vermoedelijk het volledige Vlaamse radiolandschap wijzigen, aangezien ook de beheersovereenkomst tussen de Vlaamse overheid en de VRT dan afloopt, en VTM staat te springen om ook landelijke radio te maken.
Alles blijft voorlopig echter bij het oude, ook wat Radio Katanga betreft.

Op vrijdag 27/11/98 was er een benefiet voor Radio Katanga in zaal Tuff te Aalst. Twee jaar en een verhuis van "Den Tuff" later, zal er weer iets gezamenlijk op poten gezet worden, maar dan tvv het jeugdhuis...

 

1999
In 1999 lijkt het aanvankelijk of er helemaal niets te noteren valt ivm Radio Katanga, behalve dan dat er -zoals dat altijd al is geweest- regelmatige nieuwe programma's bijkomen, en andere wegvallen of van uitzenddag of -uur veranderen.

Op zondag 13 juni 1999 zijn er echter historische verkiezingen in ons land. Voor het eerst worden er zowel nationale als regionale regeringen gevormd zonder de CVP en met "de groenen". In Vlaanderen wordt een VLDer bevoegd voor Media. Hij kondigt kort daarna aan dat er werk wordt gemaakt van alweer een nieuw frequentieplan, waarbij ook plaats zou zijn voor een drietal landelijke commerciële radio's en zogenaamde regionale zenders. Het blijft dus voorlopig afwachten geblazen, tot het zoveelste nieuwe frequentieplan klaar is. En dan maar hopen dat ook Radio Katanga daarin een plaatsje kan krijgen...

 

2000 - 2001
Weinig Katanga-nieuws, behalve dan de samenwerking met JH Den Tuff, waar we sinds najaar 2000 iedere 2e vrijdag van de maand de muziek verzorgden. Vanaf maart 2001 gebeurde dat regelmatig met thema-avonden, maar bij de verdwijning van het JH eind 2002 doofde ook de samenwerking met de radio uit....

 

2002
Alweer een rustig Katanga-jaar, waarin ook van de aangekondigde (en gevreesde) plannen met de FM-band niet veel in huis kwam; althans, zo leek het te zullen worden...

Tot we op het idee kwamen om eens een feestje te bouwen. Ontstaan in 1982 bestond de radio dus 20 jaar, en dat moest en zou uitgebreid gevierd worden. Na veel opzoekwerk en heel wat heen en weer getelefoneer, slagen we erin om begin mei het overgrote deel van de vele tientallen medewerkers die ooit korte of langere tijd bij Katanga aan de slag waren, samen te brengen voor de "onplechtige viering" van 20 jaar Radio Katanga. Er waren toespraken van huidige en vroegere medewerkers en sympathisanten, optredens van oa Wigbert en Het Gesticht, een fuif met DJ's van vroeger en nu. Ook de minder prettige episodes uit de geschiedenis van het radiostation werden niet vergeten, het bonte gezelschap gedenkt de medewerkers die van ons heen zijn gegaan, in het bijzonder Pablo Alosto, die mee aan de wieg stond van de radio.

Maar toen sloegen de natuurelementen ongenadig toe: op zondag 27 oktober trok een zware storm over Vlaanderen, die het gemunt had op onze zendmast. Onze buurman was er getuige van dat de mast en de antennes opeens op zijn dak terecht kwamen. Gelukkig ging de zender niet mee stuk, maar Radio Katanga was in ieder geval tijdelijk uit de ether.
Het kostte ons enkele weken zoekwerk om zo goedkoop mogelijk aan nieuwe apparatuur te geraken, maar op 11 december rond 18u was Radio Katanga opnieuw in de lucht. Met de nieuwe antennes is blijkbaar ook onze ontvangstkwaliteit verbeterd.

Koken kost natuurlijk geld, en dus sloeg Katanga aan het koken... Er werd extra publiciteit gemaakt voor de jaarlijkse spaghettislag, waar een massa meer volk dan anders op afkwam, waardoor we de kosten van de nieuwe installaties alvast voor een groot deel konden betalen. Met dank aan al onze sympathisanten voor de steun.

 

2003
Het nieuwe jaar kon niet slechter beginnen voor Radio Katanga. Op 2 januari overleed immers totaal onverwachts DJ Gunther Bakelandt (36) van het programma "De Harde Kern". Het heengaan van deze gekende en geliefde figuur betekende een groot verlies voor zijn familie, vrienden en collega-DJ's.

Op zaterdag 15 februari organiseert Radio Katanga een eerste benefiet: "BENEFIET #01 - Hip Hop Edition" in de Negasonic Music Club.
Een paar maanden later volgt er nog een tweede, deze keer in JH Ypsilon. Nadien wordt het tijdelijk stil wat benefiets betreft, al begint er tegen het eind van het jaar stilaan opnieuw wat te broeden. Wordt ongetwijfeld vervolgd...

Kort na het zomerverlof neemt Radio Katanga nieuwe non-stop apparatuur in gebruik. Gedaan met de steeds maar herhalende kassettes of minidisken, voortaan doet een PC het werk - we dopen hem 'DJ Shaba'. Hierdoor is het nu ook (weer) makkelijk om vooraf opgenomen programma's uit te zenden, waardoor een aantal mensen die niet in de studio geraken kunnen (her)beginnen met uitzenden.

Eind december, als het ware als een vervroegd nieuwjaarsgeschenk, was de Vlaamse overheid uiteindelijk toch klaar geraakt met het al zo lang aangekondigde nieuwe frequentieplan. We hadden lang moeten wachten - de aanvragen waren al binnen van september - maar we kregen goed nieuws. Radio Katanga kan de volgende 9 jaar blijven uitzenden, al moet er wel voor de zoveelste keer verhuisd worden van frequentie. Voortaan zal Radio Katanga te beluisteren zijn via 105.1 MHz.

 

2004
Het wordt uiteindelijk mei 2004 - 27 mei om precies te zijn - eer het nieuwe frequentieplan in werking treedt. En Radio Katanga was zowaar bij de eersten om de nieuwe frequentie in gebruik te nemen. Om 7u 's morgens klinken voor het eerst de Katanga-klanken via 105.1 MHz in de ether. Enkele maanden later wordt stilaan duidelijk dat de nieuwe frequentie niet echt een verbeterde ontvangst oplevert; we zitten nu eenmaal op een laag gelegen plaats en het dak is niet echt geschikt om een hogere antenne te plaatsen...

Tijdens de zomer wordt opnieuw een stukje van de apparatuur vernieuwd: het oude krakende mengpaneel wordt vervangen door een nieuw met meer mogelijkheden.

In het najaar pakt Radio Katanga uit met een volledig vernieuwde website en een bijgewerkt programmaschema, met nieuwe programma's en blijvers, en wordt de terugkeer gevierd van 'de Florre', medestichter van de radio en na één jaar enkel nog samenstellen nu weer zelf te horen in de 23e jaargang van het blues&rootsprogramma 't Klokhois.

 

2005
Begin 2005, precies een week voor karnaval, geeft DJ Shaba de geest. Het kost enkele slapeloze nachten, maar - na een week noodprogrammatie - werkt alles op de zondagochtend van karnaval weer normaal. Net als andere jaren zendt Radio Katanga 3 dagen lang non-stop de beste Oilsjterse karnavalkrakers uit.

Tijdens 2005 worden weer enkele benefietoptredens georganiseerd, in de Negasonic Music Club.

Eind 2005 heeft Katanga-medewerker en bestuurslid Jan Louies een vervolg klaar van zijn veelgeprezen Oilsjtersen Diksjoneir (Aalsters woordenboek). Radio Katanga werkt mee aan de uitgave van deze tweede volledig herziene en uitgebreide editie, die in enkele maanden tijd volledig uitverkocht raakt.

 

2006
Na enkele maanden met sporadische mankementen, begeeft de zender het na 20 jaar trouwe dienst. Verrassend snel wordt een geschikte tweedehands zender gevonden, en amper een week later is Radio Katanga alweer in de lucht. De nieuwe zender blijkt niet alleen perfect te werken, hij produceert ook nog eens betere, "warmere" klank dan het versleten exemplaar, mooi meegenomen!